Chống "vỡ" Quỹ BHXH: Không chỉ là nâng đặc biệt tuổi nghỉ hưu.

Trên thực tế, lý do Quỹ BHXH càng ngày càng "hụt hơi" không chỉ do tiền thu ít, người dự cũng ít mà còn do nợ đọng BHXH

Ở phương án 1, từ năm 2016, đối với cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) cứ 3 năm tăng 1 tuổi cho đến khi đạt 62 tuổi đối với cả nam và nữ.

Cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để đảm bảo tính vững bền của Quỹ BHXH. Đồng thời, bổ sung thêm đối tượng người tham dự BHXH trên 20 năm, chưa đủ tuổi về hưu, bị bệnh ung thư hoặc nan y thì được hưởng BHXH một lần; không khống chế tuổi trần tham gia BHXH tự nguyện và có chính sách hỗ trợ đối tượng dự BHXH tự nguyện để người lao động được hưởng chế độ hưu trí khi hết tuổi cần lao.

Khả năng "vỡ" quỹ từ năm 2037   Đó là nhận định của Phó giám đốc điều hành BHXH Việt Nam Đỗ Thị Xuân Phương.

Tới năm 2020, các đối tượng còn lại cứ 3 năm tăng 1 tuổi cho đến khi đạt 60 tuổi đối với nữ và 62 tuổi đối với nam. Hiện ngày càng nhiều doanh nghiệp chây ỳ nộp BHXH, đặc biệt tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và các doanh nghiệp FDI (chiếm 70% tổng số nợ). Như vậy, nếu được đồng ý, ngoài việc tham gia bảo hiểm buộc và bảo hiểm tự nguyện thì người lao động còn có thể dự BHHT bổ sung để tăng thêm thu nhập, cải thiện cuộc sống khi nghỉ hưu.

Phương án 2 là, từ năm 2016, CBCCVC cứ 3 năm tăng 1 tuổi cho đến khi đạt 60 tuổi đối với nữ và 62 tuổi đối với nam.

Trong khi đó, tuổi thọ làng nhàng của nước ta càng ngày càng tăng khiến thời gian trả lương hưu kéo dài. Đến năm 2037, nếu không điều chỉnh chính sách hoặc không phát triển mạnh đối tượng, tăng thu hoặc giảm chi thì số thu BHXH sẽ không bảo đảm khả năng chi trả.

Quỹ BHXH Việt Nam có thể thâm hụt từ năm 2021 và hoàn toàn kiệt vào năm 2034 nếu không có những điều chỉnh kịp thời, đặc biệt trong chính sách bảo hiểm hưu trí (BHHT). Cụ thể, quy định về tuổi hưu hiện hành của Việt Nam còn thấp so với thế giới. Ảnh: Giang Sơn Trong một nghiên cứu độc lập, chuyên gia Carlos Galian, đại diện Tổ chức lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam còn đưa ra những nhận định đáng lo ngại hơn.

Dù vậy, pháp luật hiện hành chưa đưa tội danh trốn đóng BHXH vào Bộ luật Hình sự giống như tội trốn thuế. Theo đó, ông Mai Đức Chính đề nghị giữ độ tuổi nghỉ hưu như Bộ luật cần lao 2012. Từ năm 2020 trở đi, các đối tượng còn lại cứ 3 năm tăng 1 tuổi cho đến khi đạt 62 tuổi đối với cả nam và nữ.

Cần giải pháp đồng bộ   Trước đề xuất nêu trên, không ít chuyên gia đánh giá, bên cạnh những mặt tích cực, sẽ xuất hiện những hệ lụy trên các lĩnh vực kinh tế-tầng lớp, đòi hỏi cần được nghiên cứu thấu suốt.

Còn Phó Tổng Thư ký Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam Mai Đức Chính thổ lộ, nâng tuổi nghỉ hưu thì nhịp việc làm và thăng tiến của những người trẻ tuổi sẽ gặp khó.

Nên, cần xây dựng luật riêng về BHHT vì mục tiêu, thuộc tính, nguyên tắc khác hoàn toàn với các chế độ BHXH còn lại.

Cả nước mới có khoảng 10,5 triệu người tham dự BHXH nép, chỉ đạt khoảng 78% so với số lao động thực tại phải tham gia BHXH bức theo quy định của Luật BHXH.

Để cải thiện tình hình, trong Dự thảo Luật BHXH mới nhất, BHXH Việt Nam và Bộ LĐ-TB&XH hợp nhất yêu cầu hai phương án quy định lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu đối với từng nhóm đối tượng.

Như vậy, để bảo đảm tính bền vững của Quỹ BHXH, không chỉ đơn giản ở chuyện nâng tuổi nghỉ hưu và mở thêm dịch vụ BHHT bổ sung mà cần thực hành đồng bộ nhiều giải pháp khác.

Từ việc xác định mức đóng - hưởng hợp lý, đẩy mạnh tuyên truyền, canh tân thủ tục hành chính để tăng cường độ đậy của chương trình BHHT và tăng chế tài xử phạt đối với các hành vi ăn lận. Đặc biệt, mức phạt chậm đóng chỉ chiếm 1% lãi suất đầu tư của quỹ đối với những đơn vị vi phạm nên chưa đủ sức răn đe.

Theo ông Đặng Như Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, nếu thực hiện việc tăng tuổi hưu, trước sau Quỹ BHHT cũng sụp đổ (sớm nhất là năm 2040, còn muộn nhất là năm 2080). Sức thu nạp của các cơ sở dùng cần lao nghề may mặc, ngành cao su sẽ ra sao khi bây giờ đa phần công nhân nữ trong khối này đều muốn nghỉ hưu ở độ tuổi 45-50 hoặc sớm hơn? Và chừng nào chưa giải quyết được những câu hỏi này thì lợi quyền của người cần lao còn bị ảnh hưởng.

Theo kết quả tính nết, dự báo với mức đóng góp và mức hưởng chế độ BHXH như quy định hiện hành, tới năm 2023, số thu sẽ bằng số chi.

Trong số các góp ý BHXH Việt Nam nhận được, kiến nghị nêu trên mang tính nhân bản cao, nhưng xét cho cùng, không phải không có giải pháp đột phá khi nguy cơ "vỡ" Quỹ BHXH đang tới gần.

Giải pháp song song là đưa thêm chính sách BHHT bổ sung để CBCCVC có thêm điều kiện lựa chọn. Trong khi đó, ngay cả quy định về thủ tục, hồ sơ tham dự BHXH chưa dễ dàng, ít được tuyên truyền tại cơ sở nên nhiều người dân dù cần nhưng không biết mình cũng có thể được thụ hưởng dịch vụ này, số khác lại thiếu đậm đà.